Nazistowski fotoreportaż z okupowanej Warszawy

Oficyna wydawnicza Rytm opublikowała album pod redakcją Danuty Jackiewicz i Eugeniusza Króla „W obiektywie wroga. Niemieccy fotoreporterzy w okupowanej Warszawie 1939-1945”. Album zawiera na 408 stronach (formatu A3) 358 często wcześniej nie publikowanych zdjęć wykonanych przez Niemców z Kompanii Propagandowej SS i Wehrmachtu. Celem niemieckich fotoreporterów było dostarczenie nazistowskiej propagandzie materiału mającego posłużyć do uzasadnienia agresji, okupacji i represji.

Album wydany został w wersji dwujęzycznej (polskiej i niemieckiej). Zdjęcia poprzedza pięć artykułów. Pierwszy opisuje propagandę Niemców wobec Polski i Polaków w latach 1939-1945. Antypolska propaganda eksplodowała w Niemczech w przededniu II wojny światowej. Jej celem było dehumanizacja Polaków w oczach Niemców. Atak na Polskę niemieccy propagandziści przedstawiali jako misje sanitarną, pozbycie się słowiańskich pasożytów. Drugi artykuł opisuje niemieckich fotoreporterów w okupowanej Polsce. Przebieg i zasady kreowania fotografii w armii niemieckiej. Dwa kolejne wizerunek żydów w niemieckiej propagandzie. Ostatni skalę zniszczeń Warszawy podczas II wojny światowej.

Fotografie w albumie są wzbogacone komentarzem historycznym, opisami niemieckiego terroru, wspomnieniami, dokumentami i tekstami z epoki, skanami prasy niemieckiej i gadzinowej. Zdjęcia są doskonałej jakości i zazwyczaj czarno białe.

Na samych fotografiach czytelnicy mają możliwość obejrzeć pobyt Adolfa Hitlera w Warszawie, niemiecką armie okupacyjną w stolicy (w tym jej umundurowanie i wyposażenie), widoki okupowanego miasta.

Kolejne zdjęcia ukazują walki o Warszawę jesienią 1939. Widok zbombardowanej Warszawy z kabin niemieckich bombowców. Ataki niemieckiej lekkiej konnej artylerii. Zniszczony sprzęt Wojska Polskiego, martwych Polaków. Walki o Warszawę. Kapitulacja Polaków. Polskich jeńcy. Ludność okupowanego miasta. Stosy zdobytej na Polakach broni. Parada zwycięzców (w tym i Hitler w odkrytym samochodzie).

W tle fotografowanych osób i zdarzeń widać przedwojennaąarchitektura Warszawy. Kościół świętego Aleksandra na Placu Trzech Krzyży z dzwonnicami. Budynki i dzielnice już dziś nie istniejące

Kolejne fotografie to zdjęcia lotnicze Warszawy, doskonałe do rekonstrukcji przedwojennej Warszawy. Szczegółowy rozkład ulic i wygląd budynków.

Na kolejnych zdjęciach: ofiary, zniszczone budynki i środki transportu. Groby pośrodku miasta, trumny zbite z znalezionych przypadkowych desek, pogrzeby. Warszawiacy wśród ruin.

Następne są fotografie dokumentujące nazistowski terror. Najbardziej przerażające są zdjęcia uśmiechniętych nazistów katujących Polaków. Kolejne ukazują rewizje. Zbiorowe egzekucje (w Wawrze i Palmirach). Terroru antyżydowski (w tym i wstrząsający strach w oczach ofiar).

Kolejne są zdjęcia funkcjonariuszy władz okupacyjnych. Siedzib instytucji okupacyjnych. Odpoczywających żołnierzy niemieckich. Zakładów przemysłowych. Środków komunikacji. Warszawskich ulic. Kobiet, rodzin. Popularnych rozrywek. Handlu ulicznego.

Bardzo wiele miejsca w albumie poświęcone jest Żydom. Fotografie dokumentują życie Żydów w getcie. Ulice i mury getta. Judenrat, żydowską policje i cenzurę. Żydów pracujących, handlujących, bezdomnych, modlących się. Żydowskich lokali rozrywkowych. Trupy umarłych z głodu na ulicach getta. Powstanie w getcie.

Przedostatni cykl zdjęć dokumentuje Powstanie Warszawskie. Barykady powstańcze. Niemieckie zaplecze frontu (miniaturowe czołgi, pociski rakietowe „krowy”, wielkokalibrowe działa). Niemieckich żołnierzy atakujących powstańców. Wykorzystanie przez Niemców miotaczy ognia. Kapitulacje Polaków.

Ostatnie zdjęcia ukazują Warszawę zmiecioną z powierzchni ziemi.

Jan Bodakowski