Adam Danek: Murzyni na 8 marca

Żywe reakcje wzbudziły imprezy dla zdegenerowanych kobiet, jakie odbyły się 8 marca w niektórych polskich miastach z udziałem murzyńskich… striptizerów. To chyba najlepsze słowo. Krążące w internecie zdjęcia z tych wydarzeń mówią same za siebie, więc nie wymagają specjalnego komentarza. Jednak komentarzy posypała się istna lawina. Cała sprawa dowodzi po raz kolejny, że nikt tak bardzo jak nowoczesne, liberalne społeczeństwo nie żyje bajkami i mitami. A mnie przypomniała się książka Gilberta Freyre.

Socjolog Gilberto Freyre (1900-1987) w 1933 r. opublikował pierwszą wersję (potem rozszerzanej) rozprawy poświęconej procesowi formowania się narodu brazylijskiego, w której dokonał wnikliwej analizy charakteru narodowego Brazylijczyków i objaśnił jego etnogenezę. W Polsce książka ukazała się pod tytułem „Panowie i niewolnicy”, ponieważ jej oryginalny tytuł byłby dla polskiego czytelnika słabo uchwytny (1). W świetle ustaleń Freyrego Brazylia jawi się właściwie jako odrębna cywilizacja, zrodzona ze spotkania trzech różnych elementów etnicznych – Białego, Murzyna i Indianina – odznaczająca się ponadto silnymi wpływami orientalnymi, przyniesionymi przez zżytych ze światem Wschodu portugalskich kolonizatorów. Napisana w latach trzydziestych praca odrzuca jednak modne wówczas koncepcje rasizmu, a autor pokazuje, że Biały, Murzyn i Indianin wnieśli do budowy cywilizacji brazylijskiej wkład w zasadzie równoprawny i w równie wielkiej mierze nosi ona piętno każdego z nich.

Jednym ze zjawisk, które odcisnęły na narodzie brazylijskim i jego kulturze najmocniejszy ślad było niewolnictwo Murzynów, toteż Freyre poświęcił jego ogólnospołecznym aspektom i konsekwencjom obszerną część swojej rozprawy. Autor rekonstruuje oddziaływanie obecności czarnych niewolników (i niewolnic) na wszystkie dziedziny życia społeczeństwa brazylijskiego: język, poezję i sztukę, formy religijności, techniki uprawy roli, kuchnię, ubiory i ozdoby, rozrywki, tańce, gry i zabawy – w tym, co z pewnością nie zaskakuje, na obyczajowość seksualną. Dwa z pięciu rozdziałów książki zatytułowane łącznie „Murzyn-niewolnik w życiu płciowym i rodzinnym Brazylijczyka” stanowią ponad jedną trzecią jej objętości.

Z pieczołowicie pozbieranych źródeł pochodzących ze wszystkich epok w historii Brazylii aż do czasów, w których pisał, Freyre wyłuskał mnóstwo interesujących faktów. W nawiązaniu do ostatnich wydarzeń przytoczmy tylko jeden: portugalscy kolonizatorzy, a potem Brazylijczycy notorycznie dziwili się małym rozmiarom genitaliów czarnych niewolników, nieraz kontrastującym z ich potężnym wzrostem. Autor przytacza ponadto ze współczesnej sobie literatury naukowej obserwacje antropologów, którzy doszli do wniosku, że ludy afrykańskie są generalnie mniej pobudliwe płciowo od Europejczyków. Tym właśnie tłumaczyli fakt tak silnego nasycenia kultur tych ludów erotyzmem: widzieli w nim funkcję adaptacyjną mającą chronić biologiczną ciągłość populacji, gdy prokreacja przy słabszej skłonności Afrykanów do aktywności seksualnej wymaga zewnętrznego wsparcia, bodźców w postaci kultów fallicznych, rozwiązłych tańców, rytuałów orgiastycznych i podobnych praktyk.

Dlaczego o tym piszę? Otóż incydenty z 8 marca to nie pierwszy dowód, jaki można napotkać, że zdegenerowane, liberalne kobiety w Polsce żyją bajkowymi fantazjami o murzyńskiej anatomii; publicznie zapewne nikt tego nie mówi, ale w obiegu potocznym krąży. No cóż, a czego można się było spodziewać po osobach o tak wysublimowanej umysłowości?

Bardziej natomiast dziwi co innego: „maskulinistyczna” (poważnie?) prawica powiela i powtarza ta fantazje, użalając się, że Murzyni zabierają jej kobiety.

Adam Danek

Zdjęcie ilustracyjne: freepik.com

1. Gilberto Freyre, Panowie i niewolnicy, przeł. Helena Czajka, Warszawa 1985. Oryginalny tytuł dzieła brzmi „Casa-grande i senzala”. Casa-grande to typowy dla krajobrazu starej Brazylii dwór ziemiański, równie specyficzny jako obiekt architektury, co jako instytucja społeczna i ekonomiczna. Nazwę senzali nosił zabudowania przy dworze, w których mieszkali niewolnicy.